Τετάρτη, 30 Ιανουαρίου 2019

Το «σαράκι» του συστημισμού και η αντι-ΒΑΠΕ ρητορική

του Τάσου Κεφαλά*

(οι φωτογραφίες που συνοδεύουν το κείμενο είναι από την τελευταία «φουρνιά» αιολικών στον κεντρικό Ελικώνα -που δεν έχουν κανένα πρόβλημα συνύπαρξης με τη γραμμή υπερυψηλής τάσης, η οποία συνδέει το δίκτυο με τη μονάδα φυσικού αερίου της ELPEDISON στη Θίσβη Βοιωτίας-, καθώς και από παλιότερες κινητοποιήσεις για ζητήματα ενέργειας)


Α. Εν αρχή ην ο (αντί)λογος

Ο ριζικός μετασχηματισμός του τομέα της ενέργειας στη χώρα μας, που έχει συντελεστεί -κυρίως- τις δύο τελευταίες δεκαετίες, έχει σαν αποτέλεσμα την ανάπτυξη τοπικών και πανελλαδικών πρωτοβουλιών και κινημάτων, για μια σειρά ζητημάτων, από την κατάσταση στις λιγνιτκές περιοχές μέχρι το πρόσφατο φαραωνικό σχεδιασμό της εξόρυξης υδρογονανθράκων και από την επέλαση των αιολικών στους ορεινούς όγκους μέχρι τη συνεχιζόμενη φραγματοποίηση μεγάλων ποταμών και υδατορευμάτων. Μια διαδεδομένη αίσθηση αδυναμίας ανακοπής αυτών των εξελίξεων, σε συνδυασμό με τη συνθετότητα του προβλήματος, έχουν -από παλιότερα- δημιουργήσει την ανάγκη της ουσιαστικής συνεννόησης και της κοινής δράσης των επιμέρους κινημάτων, κάτι που για την ώρα εξακολουθεί να είναι ζητούμενο, γι αυτό και η παράφραση της γνωστής ευαγγελικής ρήσης που προτάχθηκε.

Τον Οκτώβρη του 2018, το Δίκτυο «Μεσοχώρα - Αχελώος SOS» δημοσιοποίησε κείμενο με τίτλο «Δώδεκα θέσεις για τη διαχείριση της ενέργειας». Η συγκεκριμένη συλλογικότητα συνεχίζει, στις μέρες μας, μια πολύχρονη παράδοση αγώνων ενάντια στα έργα στον άνω ρου του Αχελώου, δηλαδή στα σχεδιαζόμενα νέα φράγματα/ΥΗΕ στη Μεσοχώρα και στη Συκιά και στην εκτροπή τεράστιων ποσοτήτων νερών του ποταμού προς το Θεσσαλικό κάμπο. Παρ’ όλα αυτά, επέλεξε να μην περιοριστεί στα της υδροηλεκτρικής ενέργειας, αλλά να καταπιαστεί με τη συνολική θεώρηση της κατάστασης που επικρατεί στον τομέα της διαχείρισης της ενέργειας, ξεκινώντας από δύο βασικές παραδοχές. Η πρώτη παραδοχή αφορά στην αλληλεξάρτηση μεταξύ όλων των σχεδιασμών, που αφορούν σε επιμέρους πτυχές του ζητήματος. Η δεύτερη αφορά στη δυσκολία των κινημάτων να διατυπώσουν ένα χειροπιαστό αντίλογο, εξ αιτίας και των τραγικών αντιφάσεων στο λόγο τους, που συνοδεύεται -συχνά- από άγνοια βασικών παραμέτρων και από έλλειψη αίσθησης του μεγέθους του προβλήματος.

Ως προς τη δεύτερη παραδοχή, αξίζει να καταγράψουμε και την εξής συμπληρωματική διαπίστωση του κειμένου των «Δώδεκα θέσεων»: «Δεν είναι λίγες οι φορές που η στάση σε κρίσιμα ζητήματα ενεργειακών επιλογών καθορίζεται από το τι κάνει πιο εύκολη την επικοινωνιακή διαχείριση των επιμέρους αγώνων και που υιοθετείται μέρος της συντηρητικής ατζέντας. Σε άλλες περιπτώσεις, παρεισφρύει έντονα ο τακτικισμός και ένας στενός ωφελιμισμός».

Αποδέκτες αυτού του προβληματισμού είναι οι συλλογικότητες που εμπλέκονται σε αγώνες με επίκεντρο ζητήματα διαχείρισης της ενέργειας και του νερού, εξορυκτικών δραστηριοτήτων, άμεσης δημοκρατίας και αποκέντρωσης, κριτικής της ανάπτυξης κλπ., με σκοπό «την ένταση της προσπάθειας εμβάθυνσης του προβληματισμού, καλλιέργειας συνθηκών για την ενιαιοποίηση του λόγου των κινημάτων και τη δημιουργία προϋποθέσεων ενός συντονισμού με ουσιαστικό περιεχόμενο και προοπτική». Είναι ενθαρρυντικό το γεγονός ότι ένας τέτοιος διάλογος έχει ξεκινήσει και βρίσκεται σε εξέλιξη, με την προσοχή στραμμένη στην ουσία και χωρίς το άγχος της όποιας επικοινωνιακής διαχείρισης του κειμένου των «Δώδεκα θέσεων».

Χρειάστηκε πολύ λίγος χρόνος, για να αναζωπυρωθεί το ενδιαφέρον για τα ζητήματα αυτά. Η πρώτη αφορμή δόθηκε με τη δημοσιοποίηση του «εθνικού σχεδιασμού για την ενέργεια και το κλίμα» και η δεύτερη με μια ημερίδα, με τίτλο: «ΑΠΕ: μύθοι και αλήθειες».

Δευτέρα, 31 Δεκεμβρίου 2018

Δώδεκα θέσεις για τη διαχείριση της ενέργειας


Το κείμενο που ακολουθεί, σε πιο εκτεταμένη μορφή, παρουσιάστηκε το καλοκαίρι του 2018, στο camping του Δικτύου «Μεσοχώρα - Αχελώος SOS» (Μεσοχώρα, 20-22/7/2018) και στο δεκαήμερο αγώνα των Επιτροπών αγώνα Μεγάλης Παναγίας και Νέας Προποντίδας (δάσος Σκουριών, 27/7 – 5/8/2018). Στην παρούσα μορφή είναι προϊόν επεξεργασίας της συνέλευσης του Δικτύου «Μεσοχώρα - Αχελώος SOS, που ολοκληρώθηκε τον Οκτώβρη του 2018. Στη βάση αυτού του κειμένου, το Δίκτυο «Μεσοχώρα - Αχελώος SOS» ανέλαβε την πρωτοβουλία έναρξης ενός ουσιαστικού διαλόγου για τα ζητήματα της ενέργειας, στο εσωτερικό των φορέων και των συλλογικοτήτων που εμπλέκονται σε αγώνες, με αφορμή ενεργειακές δραστηριότητες κάθε είδους.

Δώδεκα θέσεις για τη διαχείριση της ενέργειας

Α. Εισαγωγή

Η ικανοποίηση των ενεργειακών αναγκών αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της λειτουργίας όλων των κοινωνικών σχηματισμών, σε σημείο τέτοιο ώστε να είναι αδύνατο να περιγραφεί μια εποχή ή μια κοινωνική δομή, χωρίς να γίνει αναφορά στο μέγεθος, στον τύπο και στον τρόπο με τον οποίο καλύπτονται αυτές οι ανάγκες. Κατά κάποιον τρόπο, αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της κοινωνικής - πολιτιστικής ταυτότητάς τους. Στοιχεία αυτής της διαδικασίας -της ικανοποίησης των ενεργειακών αναγκών, δηλαδή- μπορούμε να τα δούμε να επαναλαμβάνονται σε διαφορετικές χρονικές περιόδους ή και σε σχηματισμούς με ριζικά διαφορετικά εξωτερικά  χαρακτηριστικά.

Η σημασία αυτής της διαδικασίας αρχίζει να γίνεται μεγαλύτερη από τη στιγμή που οι ενεργειακές ανάγκες πολλαπλασιάζονται ραγδαία, με συνέπεια να αποκτά στρατηγικό χαρακτήρα η αναζήτηση των αναγκαίων πόρων και η διαμόρφωση συγκεκριμένων πολιτικών και συγκροτημένων συστημάτων διαχείρισης της ενέργειας. Την κατάσταση επιβαρύνει ακόμη περισσότερο το γεγονός ότι η παραγωγή ενέργειας δεν είναι -μόνο- το μέσο για την ικανοποίηση «πραγματικών» αναγκών, αλλά και ένα εργαλείο που ωθεί στη δημιουργία νέων πλαστών αναγκών, καθώς αντιμετωπίζεται σαν ένα συνηθισμένο εμπορικό προϊόν, που έχει ανάγκη τη δημιουργία νέων αγορών.

Τις ακραίες συνέπειες αυτής της εξέλιξης βιώνουμε σήμερα, με γεωπολιτικές αναταράξεις, με πολιτικές ιδιοποίησης, περίφραξης και ελέγχου των φυσικών πόρων, με βαριά «τραύματα» στη φύση και στο περιβάλλον, με κερδοσκοπικές πολιτικές που διογκώνουν το φαινόμενο της ενεργειακής φτώχιας κλπ.. Τεκμηριώνεται πως όλα αυτά δεν είναι οι τυχαίες - απρόβλεπτες συνέπειες, αλλά η αναγκαία συνθήκη για να λειτουργεί ομαλά η «καρδιά» του συστήματος, στις διάφορες εκδοχές του. Αυτό σημαίνει ότι η διαχείριση της ενέργειας αποτελεί ένα εξαιρετικά κρίσιμο και σύνθετο ζήτημα, που οφείλει να βρίσκεται στον πυρήνα των πολιτικών και κοινωνικών αγώνων της εποχής μας. Παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν μεγάλα τμήματα της κοινωνίας και του κινήματος, που -στην πράξη- αντιμετωπίζουν το ζήτημα με καθαρά επιδερμικό τρόπο.

Σάββατο, 28 Ιουλίου 2018

Αφετηρία για τις νέες αντιστάσεις οι εκδηλώσεις στη Μεσοχώρα

Την Κυριακή 22/7, με την πορεία στη στέψη του φράγματος της Μεσοχώρας, ολοκληρώθηκε το φετινό τριήμερο camping, που διοργάνωσε το Δίκτυο «Μεσοχώρα - Αχελώος SOS». Το πρωί της Παρασκευής 20/7 είχε προηγηθεί παρέμβαση στα γραφεία της ΔΕΗ και στους κεντρικούς δρόμους των Τρικάλων.


Οι εκδηλώσεις του τριήμερου προσέλκυσαν, όχι μόνο τους μόνιμους και απόδημους Μεσοχωρίτες, αλλά και πολλούς αλληλέγγυους πολίτες και συλλογικότητες. Ο πλούσιος προβληματισμός αποτυπώθηκε τόσο στη συνάντηση των κινημάτων για την ενέργεια και το νερό (την Παρασκευή 20/7), όσο και στη συνέλευση κατοίκων και αλληλέγγυων (το Σάββατο 21/7). Στις συνελεύσεις αυτές έγινε προσπάθεια να περιγραφεί το νέο τοπίο στα πεδία της διαχείρισης της ενέργειας και του νερού, να διερευνηθούν οι δυνατότητες και το πλαίσιο της κοινής δράσης των κινημάτων, να φωτιστούν οι «υπόγειες» διαδικασίες που  ακολουθούνται για να υλοποιηθεί το έργο του ΥΗΕ της Μεσοχώρας και να συγκεκριμενοποιηθούν οι επόμενες κινήσεις για την αποτροπή του.



Αξίζει να μνημονευθούν και οι παράλληλες εκδηλώσεις του τριήμερου: η προβολή (την Παρασκευή 20/7) της ταινίας BLUE HEART, που πραγματεύεται τους αγώνες για τη σωτηρία των ποταμών των Βαλκανίων -των τελευταίων άγριων ποταμών της Ευρώπης- και το γλέντι με το συγκρότημα του Θωμά Φώτη, το βράδυ του Σαββάτου 21/7.






Εδώ, είναι αναρτημένο το βίντεο της εισαγωγικής παρέμβασης του Δικτύου στη συνάντηση – συζήτηση για τα ζητήματα της ενέργειας και του νερού.

Σάββατο, 7 Ιουλίου 2018

CAMPING 2018: στην τελική ευθεία


Σε λιγότερο από δύο βδομάδες, ξεκινά το camping, που διοργανώνει το Δίκτυο «Μεσοχώρα - Αχελώος SOS», στη Μεσοχώρα Τρικάλων, στις όχθες του Αχελώου, στο διάστημα 20-22 Ιούλη 2018. Η πρωτοβουλία αυτή, εκτός από την αυτονόητη οργάνωση των δράσεων ενάντια στα έργα στον άνω ρου του Αχελώου, αποσκοπεί και σε μια ουσιαστική ώσμωση και συντονισμό των αγώνων για τα ζητήματα της προστασίας του περιβάλλοντος και της διαχείρισης του νερού και της ενέργειας, σε μια περίοδο που εκδηλώνεται μια ενεργειακή «φρενίτιδα», με προμετωπίδα τα εκτεταμένα έργα έρευνας και εξόρυξης υδρογονανθράκων.

Το τριήμερο ανοίγει, την Παρασκευή 20/7, στις 19:00, με τη συνάντηση - συζήτηση των κινημάτων για τη διαχείριση της ενέργειας και του νερού. Οι συλλογικότητες, που θέλουν να παρέμβουν οργανωμένα, ας επικοινωνήσουν μαζί μας στη διεύθυνση:


Τη συζήτηση θα ακολουθήσει η προβολή της ταινίας BLUE HEART: The Fight for Europe’s Last Wild Rivers. Προβάλλεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα και έχει σαν περιοχή αναφοράς τη βαλκανική χερσόνησο, την πατρίδα των τελευταίων παρθένων ποταμών της Ευρώπης. Παρακολουθεί την επέλαση της υδροηλεκτρικής «ανάπτυξης», οποία απειλεί με αφανισμό το περιβάλλον, υδάτινο και χερσαίο, την κουλτούρα και τις ζωές ολόκληρων κοινοτήτων μιας σειράς ξεχασμένων περιοχών.



Για συμμετοχή στο camping και ομαδική μετάβαση (από την Αθήνα), καλέστε στα τηλέφωνα 6942200292 και 6957821766

Δευτέρα, 2 Ιουλίου 2018

BLUE HEART: The Fight for Europe’s Last Wild Rivers

Στη διάρκεια των εκδηλώσεων του ecocamping 2018, στη Μεσοχώρα, θα προβληθεί μια νέα κινηματογραφική παραγωγή, με τίτλο: «BLUE HEART: The Fight for Europes Last Wild Rivers». Η προβολή θα γίνει την Παρασκευή 20/7/2018, στις 22:00, μετά τη συνάντηση – συζήτηση των κινημάτων για την ενέργεια και το νερό.


Το ντοκιμαντέρ έχει σαν περιοχή αναφοράς τη βαλκανική χερσόνησο, την πατρίδα των τελευταίων παρθένων ποταμών της Ευρώπης. Παρακολουθεί την επέλαση της υδροηλεκτρικής «ανάπτυξης», οποία απειλεί με αφανισμό το περιβάλλον, υδάτινο και χερσαίο, την κουλτούρα και τις ζωές ολόκληρων κοινοτήτων μιας σειράς ξεχασμένων περιοχών. Σύμφωνα με τους δημιουργούς:

«Τα Βαλκάνια είναι η  πατρίδα των τελευταίων παρθένων ποταμών της Ευρώπης. Η ασύδοτη λογική μιας υποτιθέμενης αειφόρου υδροηλεκτρικής ανάπτυξης βάζει σε κίνδυνο τις εναπομείνασες άθικτες υδάτινες πηγές, το τοπίο και τις κοινότητες που τις περιβάλλουν.  Από τη Σλοβενία την Αλβανία Βοσνία Ερζεγοβίνη και Μακεδονία το ντοκιμαντέρ μαρτυρά τον κίνδυνο της καταστροφής και τον αγώνα των κοινοτήτων σε 6 χώρες ενάντια στα φράγματα.»

«Τι θα συμβεί αν τελικά οι ένθερμες τοπικές αντιστάσεις δεν δικαιωθούν; Oι παραπόταμοι και οι υδάτινες πορείες τους, τα ρυάκια, οι όρμοι των τελευταίων άφρακτων ποταμών θα σφραγιστούν σε ένα σχέδιο 3.000 και πλέον φραγμάτων που ετοιμάζονται στη βαλκανική. Οι ακτβιστές που περιδιαβαίνουν τις όχθες αυτών των ποταμών σε έξι χώρες -και οι ΜΚΟ όπως η RiverWatch- παλεύουν ενάντια σε κυβερνητικές διαφθορές και τεράστια ποσά ξένων επενδύσεων που πλαισιώνουν τα έργα. Το ντοκιμαντέρ καταγράφει τα περιστατικά των αγώνων που έχουν γίνει για τον Vjosa στην Αλβανία, το μεγαλύτερο άφρακτο ποτάμι της Ευρώπης, τις προσπάθειες να σωθεί ο απειλούμενος Βαλκάνιος λίγκας στη Μακεδονία, όπως και τον αγώνα των γυναικών της Kruščica στη Βοσνία που εδώ και μήνες ηγούνται ενός δύσκολου αγώνα για να διαφυλάξουν τη μοναδική πηγή πόσιμου νερού στην κοινότητά τους. Αυτές και άλλες ακόμη ιστορίες περιγράφουν με ακριβή τρόπο για πρώτη φορά την μεγαλύτερη επικείμενη οικολογική καταστροφή στην Ευρώπη.»


Τρίτη, 19 Ιουνίου 2018

Ραντεβού στη Μεσοχώρα: 20-22/7/2018


Το Δίκτυο «Μεσοχώρα - Αχελώος SOS» δημοσιοποίησε το πρόγραμμα των βασικών δραστηριοτήτων - εκδηλώσεων του eco-camping, που θα πραγματοποιηθεί στο διάστημα 20-22 Ιουλίου 2018, στη Μεσοχώρα, στις όχθες του Αχελώου.

Κομβικής σημασίας θα είναι η συνάντηση – συζήτηση μεταξύ των κινημάτων για την ενέργεια και το νερό, που θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 20/7, στις 19:00, στην πλατεία της Μεσοχώρας. Ακολουθεί το κείμενο - κάλεσμα του Δικτύου προς τις συλλογικότητες.


ECO-CAMPING ΤΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΜΕΣΟΧΩΡΑ - ΑΧΕΛΩΟΣ SOS»
20-22.7.2018, στη Μεσοχώρα Τρικάλων

Πρόγραμμα εκδηλώσεων και δραστηριοτήτων

Παρασκευή 20/7
19:00 Συνάντηση - συζήτηση κινημάτων για την ενέργεια και το νερό
22:00 Προβολή του ντοκιμαντέρ «BLUE HEART: The Fight for Europe’s Last Wild River

Σάββατο 21/7
19:00 Ανοιχτή συνέλευση κατοίκων - αλληλέγγυων, στην πλατεία της Μεσοχώρας
22:30 Συναυλία με το ΘΩΜΑ ΦΩΤΗ και την μπάντα του

Κυριακή 22/7
12:00 Συγκέντρωση στην πλατεία και πορεία προς το φράγμα

(Πληροφορίες: στο mesochora.acheloos.sos@gmail.com και στα τηλέφωνα: 6957821766 - 6942200292)


ΚΑΛΕΣΜΑ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΣΤΟ ECO-CAMPING
ΤΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ «ΜΕΣΟΧΩΡΑ - ΑΧΕΛΩΟΣ SOS»
20-22.7.2018, στις όχθες του Αχελώου, στη Μεσοχώρα Τρικάλων

ΤΕΛΟΣ -ΜΙΑ ΚΑΙ ΚΑΛΗ- ΣΤΑ ΕΡΓΑ ΣΤΟΝ ΑΝΩ ΡΟΥ ΤΟΥ ΑΧΕΛΩΟΥ

Τα έργα στον άνω ρου του Αχελώου -δηλαδή στο μοναδικό ανέγγιχτο κομμάτι του-, συμπεριλαμβανομένης της εκτροπής, συνιστούν έναν από τους πιο κραυγαλέους μεταπολεμικούς σχεδιασμούς του ελληνικού κράτους και της ΔΕΗ. Για πάνω από τρεις δεκαετίες, οι αγώνες ενός δυναμικού κινήματος αντίστασης, η πλατιά δημοσιοποίηση του ζητήματος και μια σειρά θετικών αποφάσεων του ΣτΕ απέτρεψαν την ολοκλήρωση και τη λειτουργία τους.

Η σημερινή κυβέρνηση, συνεχίζοντας -ουσιαστικά- την πολιτική των προηγούμενων, ξανάνοιξε τον «ασκό του Αιόλου», υπογράφοντας την περιβαλλοντική αδειοδότηση του φράγματος και του υδροηλεκτρικού έργου (ΥΗΕ) της Μεσοχώρας και αφήνοντας ανοιχτή την πόρτα για το αντίστοιχο έργο στη Συκιά και τη σήραγγα εκτροπής. Μετά από αυτό, τα έργα μπορεί να ξεκινήσουν οποιαδήποτε στιγμή. Η περίσταση είναι ιδιαίτερα κρίσιμη και το ενδεχόμενο αυτό πρέπει να αποτραπεί με κάθε μέσο.

Στο πλαίσιο αυτού του πολύμορφου αγώνα, το Δίκτυο «Μεσοχώρα - Αχελώος SOS» παίρνει την πρωτοβουλία της οργάνωσης ενός camping, στη Μεσοχώρα Τρικάλων, στις όχθες του Αχελώου, στο διάστημα 20-22 Ιούλη 2018. Η πρωτοβουλία αυτή, εκτός από την αυτονόητη οργάνωση των δράσεων ενάντια στα έργα στον άνω ρου του Αχελώου, αποσκοπεί και σε μια ουσιαστική ώσμωση και συντονισμό των αγώνων για τα ζητήματα της προστασίας του περιβάλλοντος και της διαχείρισης του νερού και της ενέργειας, σε μια περίοδο που εκδηλώνεται μια ενεργειακή «φρενίτιδα», με προμετωπίδα τα εκτεταμένα έργα έρευνας και εξόρυξης υδρογονανθράκων.

Επιδιώκουμε το φετινό camping να μην αποτελέσει αποκλειστική υπόθεση του Δικτύου «Μεσοχώρα - Αχελώος SOS», αλλά και άλλων συλλογικοτήτων και πολιτών, ιδιαίτερα αυτών που έχουν στα ενδιαφέροντά τους τα παραπάνω ζητήματα. Κομβικής σημασίας θα είναι η συνάντηση – συζήτηση των κινημάτων για την ενέργεια και το νερό, που θα πραγματοποιηθεί την Παρασκευή 20/7, στις 19:00, στην πλατεία της Μεσοχώρας.



Κυριακή, 13 Μαΐου 2018

Ποιος φοβάται τον Αχελώο;


Ποιος θέλει να μετατρέψει το πλούσιο ποτάμιο οικοσύστημα του Αχελώου σε ένα σύστημα διαδοχικών λιμνών; Τι σημαίνει ένα φράγμα 150 μέτρων στην καρδιά της νότιας Πίνδου;

Παρασκευή, 18 Μαΐου 2018, από τις 19:30
στον ελεύθερο κοινωνικό χώρο Nosotros 
(Θεμιστοκλέους 66, Εξάρχεια)

Συζήτηση και ενημέρωση με κατοίκους της Μεσοχώρας και μέλη του Δικτύου για τις τελευταίες εξελίξεις στο μέτωπο του φράγματος της Μεσοχώρας και τους σχεδιασμούς κράτους και εταιρειών για τον ποταμό Αχελώο. Ακόμη, ενημέρωση για το eco-camping, που θα διοργανώσει το Δίκτυο Μεσοχώρα-Αχελώος SOS στις 20-22/7/2018, στις όχθες του Αχελώου, στη Μεσοχώρα.

Θα ακολουθήσει μπαρ οικονομικής ενίσχυσης για τα έξοδα της οργάνωσης του camping.